(O)GGZ
Eerstelijnszorg
Jeugdzorg

Hoogsensitiviteit | Congres

Wetenschap en praktijk

Donderdag 7 november | 09.30 – 16.30 uur

 

Hoogsensitiviteit, ook wel HSP (Highly Sensitive Person) genoemd, verwijst naar een gevoeligheid voor prikkels uit de omgeving welke erfelijk is. Mensen die hoogsensitief zijn, ervaren intensere emoties en merken subtielere details op in hun omgeving. Er is vaak sprake van een diepgaandere verwerking van informatie. Hoogsensitieve personen zijn daarnaast vaak empathisch en invoelend.

Hoogsensitiviteit wordt niet gezien als een stoornis, maar als een persoonlijkheidskenmerk. Men verwacht dat ongeveer 15-20% van de bevolking hoogsensitief is. Hoogsensitieve mensen kunnen gevoeliger zijn voor overprikkeling en kunnen daardoor sneller last hebben van stress, vermoeidheid en overweldigende emoties. Hoogsensitieve mensen kunnen ook in de geestelijke gezondheidszorg terecht komen en krijgen mogelijk niet de passende hulp of begeleiding die ze daadwerkelijk nodig hebben. De kans bestaat dat hoogsensitiviteit niet herkend wordt en dat het verward wordt met bijvoorbeeld ASS of ADHD.

Belangrijk is dat er ook aandacht is voor de positieve eigenschappen/kwaliteiten, zoals een sterk ontwikkeld empatisch vermogen en een sterke intuïtie. Een hoogsensitief persoon is vaak creatief en denkt in oplossingen.

Het is voor de zorgprofessional belangrijk dat hoogsensitiviteit herkend en erkend wordt, want dan alleen kan er passende zorg geboden worden. Tijdens dit congres wordt er door verschillende hoogleraren en wetenschappers in hedendaagse taal ingegaan op de meest recente wetenschappelijke inzichten omtrent hoogsensitiviteit. Hierbij kan je bijvoorbeeld denken aan, nieuwe kennis over de associatie tussen hoogsensitiviteit en gezondheidsresultaten, hoogsensitiviteit en autisme en over hersenmechanismen die ten grondslag liggen aan hoogsensitiviteit. Verder zal er aandacht besteed worden aan het herkennen en onderscheiden van hoogsensitiviteit bij cliënten.

Tijdens de pauze is er ruimte om ervaringen uit te wisselen en kan je de informatiemarkt bezoeken. Kortom, een dag vol afwisseling en waarin zowel de wetenschap als de praktijk aan bod komen!

 

Programmacommissie 

  • Prof. dr. Corina Greven
    Hoogleraar – Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour, Radboudumc & Karakter Academisch Centrum voor Kinder- en Jeugdpsychiatrie
  • Prof. dr. Judith Homberg
    Hoogleraar translationele neurowetenschappen, Radboudumc
  • Marjan Hof
    Psychiatrisch verpleegkundige, eigenaar We Fixx

 

 Doelgroep

Dit congres richt zich op zorgprofessionals binnen de GGZ, zoals psychologen, verpleegkundigen, therapeuten en andere belangstellenden die in hun dagelijkse werk in aanraking komen met hoogsensitieve personen.

Programma

08:30Ontvangst deelnemers
09:30Opening door dagvoorzitter | Jeannette Mostert

Dr. Jeannette Mostert

Assistant Professor, Biomedische wetenschappen | Radboud Universiteit

 

09:45High Sensitivity: An Introduction Based on Research Findings | Michael Pluess

Several theories suggest that people differ in their sensitivity, with some generally more and some less sensitive to both negative and positive experiences. Over the last 25 years, a growing number of studies have provided empirical evidence for the existence of such differences in sensitivity. As a consequence, we know a lot more about sensitivity today than just a few years ago.

 

In this presentation I will summarise recent research findings and knowledge on sensitivity. I will first describe the key theories on sensitivity, including Sensory Processing Sensitivity, Differential Susceptibility and Biological Sensitivity to Context as well as the integrated framework of Environmental Sensitivity. I will then focus on the trait of sensitivity, which defines the Highly Sensitive Person (HSP). This will include studies that consider the genetic basis of trait sensitivity as well as how sensitivity relates to common personality traits.

 

Finally, I will present different measures of sensitivity and empirical evidence showing that highly sensitive individuals are indeed more affected by their experiences.

 

Prof. dr. Michael Pluess

Professor of Developmental Psychology, Leading expert in Environmental Sensitivity | University of Surrey (UK)

10:20Hoogsensitiviteit en Passende Begeleiding | Suzanne Nieuwenhuijs

Hoogsensitiviteit is een persoonlijkheidskenmerk dat lang niet altijd wordt gesignaleerd bij volwassenen die kampen met spanningsklachten, burn-out, paniekaanvallen, zelfkritiek en een laag zelfbeeld. Terwijl het voor hoogsensitieve cliënten vaak het ontbrekende puzzelstukje blijkt te zijn dat hen kan helpen met acceptatie, zelfinzicht en zelfsturing.

 

In deze lezing staat daarom het belang van het tijdig herkennen van hoogsensitiviteit door GGZ-professionals centraal en het aanbieden van passende begeleiding aan hoogsensitieve cliënten. Er wordt stilgestaan bij wat mogelijke ‘misdiagnoses’ kunnen zijn. Vervolgens wordt aandacht geschonken aan passende begeleiding: van valkuilen in de behandelrelatie tot het begeleiden van je hoogsensitieve cliënt bij het opstellen van een zogenaamd ‘persoonlijk prikkelplan’. Dit stelt een cliënt in staat om beter om te gaan met onderprikkeling en overprikkeling en beter in balans te blijven.

 

Suzanne Nieuwenhuijs is gecertificeerd trainer en coach, gespecialiseerd in hoogsensitiviteit op de werkvloer. Suzanne is als geregistreerd CRKBO-docent verbonden aan RINO Amsterdam, het opleidingsinstituut voor GGZ-professionals en Hollands College, (post HBO) opleider voor HR en Arbo. Haar inzet werd erkend toen ze in 2021 de Young Talent Award ‘Diversiteit & Inclusie’ van de NOBTRA won, dé brancheorganisatie voor trainers in Nederland.

 

Suzanne Nieuwenhuijs

Trainer, coach, docent | Werkgelukt

11:00Pauze
11:30Recente ontwikkelingen in onderzoek naar sensory processing sensitivity | Corina Greven

Sensory processing sensitivity (SPS), ook HSP genoemd, is een persoonlijkheidskenmerk dat interindividuele verschillen weerspiegelt in hoe we omgevingsinformatie waarnemen, verwerken en erop reageren. Hoewel SPS lange tijd een nicheonderwerp is geweest, heeft wetenschappelijke interesse in SPS de laatste jaren een opmerkelijke groei doorgemaakt. Sinds de publicatie van de laatste review over SPS (Greven et al., 2019, Neuroscience and Biobehavioural Reviews) is het aantal wetenschappelijke artikelen over SPS verdrievoudigd. In de afgelopen 5 jaar zijn er meer artikelen over SPS verschenen dan in de 20 jaar daarvoor. De presentatie van Prof Greven, die een leerstoel heeft in “Environmental Sensitivity in Health” aan het Radboudumc, zal zich richten op updates uit deze recente wetenschappelijke literatuur.

 

Prof. dr. Corina Greven

Hoogleraar Environmental Sensitivity in Health | Radboudumc

12:10Hoe werkt hoogsensitiviteit in de hersenen? | Judith Homberg

Sensory processing sensitivity (SPS; de wetenschappelijke term voor HSP) is een evolutionair geconserveerde eigenschap die de gevoeligheid van een persoon voor subtiele stimuli, de diepte van de verwerking ervan, de emotionele reactiviteit en de gevoeligheid om overweldigd te worden beschrijft. SPS is in verband gebracht met veranderingen in mentale gezondheid, maar de onderliggende hersen mechanismen zijn grotendeels onbekend. SPS wordt gekenmerkt door een ‘overgevoelig’ brein, wat tot uiting komt in meer activering in gebieden die betrokken zijn bij de reactie op sociaal-emotionele en andere omgevingsstimuli. Literatuurstudies met magnetische resonantiebeeldvorming (MRI) suggereren dat mensen met een hoge SPS score een verhoogde activiteit vertonen van hersengebieden die betrokken zijn bij aandacht, actieplanning, sensorische integratie, bewustzijn en empathie.

 

Deze onderzoeken zijn echter uitgevoerd met kleine groepsgroottes en hebben niet in ogenschouw genomen dat hersengebieden niet in isolatie functioneren, maar in netwerken die specifieke hersenfuncties ondersteunen. We hebben onderzocht of SPS betrekking heeft op het anders verwerken van filmpjes in de zogenaamde executive control, default mode en salience-netwerken met behulp van functionele MRI in een steekproef van 238 mensen. De bevindingen suggereren dat hogere SPS geassocieerd is met een verandering in de balans tussen het ‘naar binnen’ georiënteerde default mode netwerk en het ‘naar buiten’ georiënteerde executive control netwerk. Bovendien ontdekten we dat individuen met hoge SPS score en aandacht gericht op negatieve stimuli in de omgeving bedreigende en emotionele stimuli anders verwerken, wat gepaard gaat met verhoogde activiteit van zowel het salience netwerk (betrokken bij aandacht voor onverwachte stimuli) en het executive control netwerk (betrokken bij aandacht voor geplande stimuli).

 

Samengevat laat literatuur tezamen met deze nieuwe bevindingen zien dat SPS gepaard gaat met een verandering in de activiteit van hersen netwerken die betrokken zijn bij naar binnen en naar buiten gerichte aandacht, evenals aandacht voor onverwachte en geplande stimuli.

 

Prof. dr. Judith Homberg

Hoogleraar translationele neurowetenschappen | Radboudumc

12:50Lunch met informatiemarkt
13:50Zoektocht naar erkenning en herkenning van HSP en PTSS | Patrick van der Wal

Ik ben Patrick van der Wal (50), gevoelscoach, schrijver, politieagent, ex-militair en veteraan. Aan de buitenkant een standaard man van middelbare leeftijd, vader van mijn 16-jarige zoon Yannick. In het dagelijkse leven politieagent. Eigenlijk net als ieder andere burger, maar…ergens klopt er iets niet. In mij zat altijd een aanwezige onrust en tal van emoties die ik niet kon verklaren. Wie ben ik eigenlijk en waarom voel en ervaar ik de emoties zo heftig?

Mijn autobiografisch boek Gevangen in Gevoel* (uitgebracht eind 2020) gaat over mijn zoektocht/worsteling en ervaringen met hoogsensitiviteit vanaf mijn jeugd tot aan heden. Met name hoe ik dit heb ervaren binnen de zogenaamde hoogrisicoberoepen (defensie en politie).

In deze presentatie vertel ik over het onbegrip/ uitsluiting / ontkenning van hoogsensitiviteit binnen de reguliere geestelijke- en overige gezondheidszorg, hoe ik dit persoonlijk heb ervaren en wat het met mij heeft gedaan.

*Alle deelnemers krijgen tijdens het congres een exemplaar van het boek cadeau

Patrick van der Wal
Politieagent, ex-militair en veteraan en auteur boek Gevangen in gevoel

14:30De meting van hoogsensitiviteit bij kinderen, adolescenten en volwassenen en implicaties voor overprikkeling | Sofie Weyn

Ongeveer 30% van de bevolking rapporteert een verhoogde gevoeligheid voor omgevingsstimuli (bv. geluiden, lichten, de stemming van anderen), die hun levenskwaliteit op een positieve en negatieve manier kunnen beïnvloeden. In mijn onderzoek over hoogsensitiviteit heb ik onderzocht hoe we individuele verschillen in hoogsensitiviteit op een betrouwbare manier kunnen meten bij kinderen, adolescenten en volwassenen gebruik makend van vragenlijsten, dagboekstudies en observatiestudies.

 

Daarnaast heb ik onderzocht voor welke soort prikkels hoogsensitieve personen meer gevoelig zijn en hoe deze sensorische gevoeligheid samenhangt met gevoelens van overprikkeling. Ik heb onderzocht hoe overprikkeling fluctueert doorheen de dag en de week en hoe objectieve kenmerken van de omgeving (bv. de aanwezigheid van anderen), vermoeidheid en stemming de mate van overprikkeling bij hoogsensitieve personen beïnvloeden.

 

In mijn presentatie zal ik de verschillende meetinstrumenten, de belangrijkste resultaten en klinische implicaties uit mijn onderzoek toelichten.

 

Dr. Sofie Weyn

Onderzoeker | Universiteit van Bern en KU Leuven

15:10Pauze
15:45Autisme en HSP | Annelies Spek

Veel mensen met autisme zijn gevoelig voor sensorische prikkels, zoals voor licht en geluid. Dit overlapt met de gevoeligheid die we ook bij hoogsensitieve mensen zien. Maar waarin verschillen beide groepen? Hoe maak je onderscheid tussen autisme en hoogsensitiviteit? En hebben ze ook iets anders nodig in de zorg?

Dit en meer komt aan de orde tijdens deze lezing.

 

Drs. Annelies Spek

Klinisch psycholoog en senior wetenschappelijk onderzoeker | Autisme Expertise Centrum

16:30Hapje en drankje

€ 325,- p.p. excl. btw 

Meer over prijzen en kortingen

*Deelnemers krijgen tijdens het congres een exemplaar van dit boek cadeau!

  • Laatste ontwikkelingen
  • Inspirerende sprekers
  • Ruimte voor vragen en uitwisseling ervaringen
07-11-2024
De Basiliek
Wiltonstraat 56
3905 KW Veenendaal

Accreditatie

Kwaliteitsregister V&V en Register Zorgprofessionals (V&VN): aangevraagd

NIP Kinder-en Jeudpsycholoog (K&J) / NVO Orthopedagoog-Generalist (OG)*: aangevraagd

Federatie van Gezondheidszorgpsychologen en Psychotherapeuten(FGzPT):
6 punten

* SKJ: Jeugdzorgwerkers en jeugd- en gezinsprofessionals mogen door NIP/NVO geaccrediteerde scholing indienen voor herregistratie


Staat jouw vereniging er niet bij? Neem dan tijdig contact met ons op zodat wij jouw verzoek in overweging kunnen nemen.
Wij voorzien iedere deelnemer van een bewijs van deelname.

Inschrijven

Je investering

Deelname: € 375,- excl. btw per persoon

Ervaringsdeskundigen krijgen 20% korting op de deelnameprijs.

Vroegboekkorting

t/m 19 augustus € 50,-

Collegakorting

Jouw collega(’s) ontvangen ieder € 25,- korting bij inschrijving op dezelfde dag en wanneer het factuuradres hetzelfde is. Jij schrijft je in voor het reguliere tarief en elke collega kan zich registreren met € 25,- korting.

Groepskorting

Elk vijfde persoon neemt gratis deel bij gelijktijdige inschrijving via het groepsregistratieformulier, dat je hier kunt downloaden. Reeds ingeschreven personen kunnen geen deel uitmaken van de groepsaanmelding.

 

Ik wil mij inschrijven

Agenda

Wellicht ook interessant

Contact

Vragen, of ontvang je graag meer informatie over ons aanbod?