Kader van de dag, kennismaking en korte inleiding op het thema

Patricia van Wijngaarden-Cremers, psychiater bij het specialistisch centrum ontwikkelingsstoornissen (SCOS) van Dimence

In deze lezing staat het vrouwelijke autistische brein centraal. We gaan in op hoe de informatieverwerking bij vrouwen verschilt van die bij mannen, en hoe deze verschillen doorwerken bij autisme. Er wordt uitgelegd waarom autisme zich bij vrouwen vaak anders uit dan bij mannen, welke hersenmechanismen hieraan ten grondslag liggen en hoe factoren als genetica en hormonen bijdragen aan verschillen in hersenontwikkeling. Er worden voorbeelden gegeven van problematiek en tools om mee te werken, zowel diagnostisch als ook op het gebied van behandeling.

Fabiënne Naber, onderzoeker aan het UMC Utrecht, afdeling Psychiatrie en werkzaam bij Autimaat en het Kleine Heldenhuis

Keuze uit sessie A of B

Sessie A

Diagnostiek bij meisjes

Kenmerken van autisme worden bij meisjes minder snel herkend. Dat geeft risico op het missen van de juiste ondersteuning en ontwikkelingskansen. In deze sessie gaan we in op vragen als; welke (mogelijk op het oog subtielere) kenmerken laten meisjes zien, hoe interpreteer je deze binnen de diagnostiek en welke gevolgen heeft dit voor de wijze waarop je diagnostiek doet? Hoe zorg je ervoor dat je breed blijft kijken en rekening houdt met de context waarin het meisje opgroeit? Wat doe je wanneer je twijfelt? Tijdens deze sessie wordt hierbij uitgebreid stilgestaan.

Marrit Buruma, GZ-psycholoog en orthopedagoog bij INTER-PSY

Sessie B

Diagnostiek bij vrouwen

In deze sessie verdiepen we ons in de diagnostiek bij volwassen vrouwen met (een vermoeden van) autisme. Je krijgt antwoord op vragen als; hoe herken je autisme bij vrouwen? En wat is belangrijk in de diagnostiek? Daarnaast gaan we in op differentiaaldiagnostiek en hoor je waarom het van belang is om ook oog te hebben voor mogelijke andere hypotheses.

Annelies Spek, klinisch psycholoog en senior wetenschappelijk onderzoeker bij Autisme Expertisecentrum

Ik neem je mee in mijn persoonlijke verhaal over moederschap en hoe mijn zelfbeeld daarin op de proef werd gesteld. Vanuit mijn rol als psycholoog duid ik wat we geregeld zien bij vrouwen met autisme: hoge lat, aanpassing, twijfel aan jezelf en het gevoel tekort te schieten. We verkennen welke factoren stress verergeren en welke praktische strategieën juist bijdragen aan rust, zelfcompassie en draagkracht.

Céline Mollink, GZ-psycholoog, orthopedagoog, autismecoach en ervaringsdeskundige bij AutismeKRACHT

Keuze uit sessie C of D

Sessie C:

Borderline gedrag

Bij vrouwen met autisme worden hun klachten regelmatig verkeerd geïnterpreteerd of toegeschreven aan andere psychische stoornissen. Eén van de meest voorkomende, verwarrende combinaties is die met borderline kenmerken of een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS).

Tijdens deze sessie bespreken we hoe borderline gedrag zich kan uiten bij vrouwen met ASS, en hoe dit verschilt van ‘klassiek’ borderline gedrag. Verder verdiepen we ons in hoe je onderscheid maakt tussen ASS en een BPS, een diagnostische uitdaging die grote gevolgen kan hebben voor het behandeltraject.

Patricia van Wijngaarden-Cremers, psychiater bij het specialistisch centrum ontwikkelingsstoornissen (SCOS) van Dimence

Sessie D

Eetproblemen bij vrouwen met autisme

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat 50% tot 80% van de mensen met autisme eetproblemen heeft, met een verhoogd risico op het ontwikkelen van eetstoornissen bij vrouwen. Klinische observaties laten zien dat deze combinatie vaak gepaard gaat met ernstig beperkt functioneren, een zwaardere klinische presentatie bij aanvang van behandeling en een langdurig herstel door het beperkte effect van bestaande behandelingen. Tijdens deze presentatie wordt er een update gegeven over wat er tot nu toe bekend is over de samenhang tussen autisme en eetstoornissen. Er zullen handvatten aangereikt worden over wat je bij de behandeling van iemand met autisme en een eetstoornis kunt doen.

Jolanda Wielemaker, klinisch psycholoog, psychotherapeut bij Triade Psychotherapie, consulent CCE autisme en eetstoornissen, hoofddocent en coördinator systeemtherapie GZ-opleiding bij RINO-groep